NEPOTİZM


Geçmişte ve günümüzde birçok küçük ve orta ölçekli işletmenin hatta bazı örneklerde büyük işletmelerin başına dert olmuş ve hatta birçok devletin başına dert olmuş ve olmaya da devam eden bir hastalıktan bahsedeceğim. Nepotizm!

“Nepotizmakraba kayırma veya adam kayırmaöznel ve adil olmayan şekilde yapılan ayrımcılık.     Nepotizm kavramının Latince‘de “Nepot” sözcüğünden geldiği, İngilizcede ise “Nephew” (yeğen) olduğu değişik çalışmalarda ifade edilmiştir.” 1 Nepotizm kavramı Türkçede kayırmacılık olarak kullanılsa bile aslında kayırmacılıktan daha azını ifade etmektedir. Görülen kayırmacılıklarda tanıdık, eş-dost kayırmacılığı için daha çok kronizm, siyasal ve dinsel kayırmacılık için patronaj ve iktidara ve seçmen kesimlerine yönelik kayırmacılık için de klientelizm terimi kullanılmaktadır.2
(wikipedi)”

Kayırmacılık konusu başlı başına bir sorun.
Önceki yazılarımda da bahsettiğim gibi şirketler organik yapılardır. Şöyle ki; bir kişi bir ekibi bir ekip bütün şirketi olumsuz etkileyebilir.
İnsan kaynakları tarafından bakınca;
Seçme ve işe alma sürecinin başı piramidin en tepesinden aşağı doğru gelindiğinde bir önceki iş olarak “iş analizi gelir” iş analizi sayesinde iş ile işi gerçekleştirecek insan arasındaki uyumu sağlayacak bilgiler edinmektir. İşin ne olduğu ne gibi eylemler ve davranışlar gerektirdiği bilindiğinde bunları en iyi şekilde yerine getirecek adaylar üzerinde durulacaktır.3

Buna göre burada asıl unsur kişinin yeterliliklerinden ziyade şirket ile olan yakınlığıdır. Kişi iş analizi ile belirlenmiş görev tanımına uygun yeterlilik ve gereklilikleri sağlamış olsa dahi demografik durumu paydaşlar arasında rahatsız edici, motivasyon bozucu bir durum olarak karşınıza çıkacaktır. Ödül ve ceza yönetmeliğiniz ve/veya performans yönetiminiz ne kadar başarılı ve şeffaf olursa olsun örgütün işleyen dinamikleri bakımından hem sosyal işleyişini hem de iş birliği noktasında çatışmasızlık ortamını zedeleyecektir.

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de aile şirketleri sürdürülebilir ekonomik büyümenin temel yapı taşıdır. Zira Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin %95’i aile şirketleri olarak değerlendirilebilmektedir. Bu hali ile sadece KOBİ ölçeğindeki aile şirketleri toplam istihdamın %78’ini sağlamaktadır. Türkiye’nin en yüksek ihracat hacmine sahip olan ilk 100 şirketin 58’i aile şirketlerinden oluşmaktadır. Bu şirketler toplam ihracatımızın %28’ini gerçekleştirmektedir.4

Önceki paragraftan da anlaşıldığı üzere ülkemizde şirketlerin büyük çoğunluğunun aile şirketi olması örgütlerin Nepotizme maruz kalmasını neredeyse kaçınılmaz kılsa da biliyoruz ki birçok aile şirketinde de bu konuya oldukça dikkat edilmekte.

Bu sorunun önüne geçmekte özellikle insan kaynakları profesyonellerine büyük iş düşüyor. İK profesyonelleri bu konu ile ilgili olarak kendi karar verme sınırlarının dışında kalsa dahi, en azından konunun ne tür dezavantajlara yol açacağı konusunda karar merciini bilgilendirmeyi kendine görev addetmeli.

Zira bozulan örgüt organizmasının en büyük zararı İK profesyonellerine vereceği bilinen bir gerçek.
Herkese Nepotizmden uzak bir iş hayatı diliyorum. J

“Bir çivi bir nal, bir nal bir at, bir at bir savaşçı, bir savaşçı bir ülke kurtarır.
 

Kaynakça

  1. ^ NepotizmTürk Dil Kurumu, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016
  2. ^ Aile işletmelerinde nepotizm algısı ve iş tatmini ilişkisi 16 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve idari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2010, C.15, S.2 s.93-109. — Doç.Dr. Tuncer ASUNAKUTLU ve Yrd.Doç.Dr. Umut AVCI, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016
  3. Barutçugil, İ. Stratejik insan kaynakları yönetimi  – Kariyer Yayınları – İstanbul, Mart 2004
  4. Aile şirketlerinde yeni normal – EY – Ankara, İstanbul Eylül, 2020

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s